Cyclopen in Venetië

San Michele BrodskyVenetië is altijd een stad van schilders en schrijvers geweest. Van Titiaan en Tintoretto tot Turner, van Goethe tot Byron. Overbekend is “Dood in Venetië”, de roman van Thomas Mann over een oude kunstenaar die overweldigd wordt door de schoonheid van een jonge knaap in de door cholera geteisterde stad. Een verhaal dat verfilmd werd door Luchino Visconti.

Nog veel andere kunstenaars waren gefascineerd door Venetië. Ernest Hemingway had in zijn Venetiaanse periode zelfs een vaste stamtafel in Harry’s Bar, vlak bij het San Marcoplein, waar ook Alfred Hitchcock, Truman Capote en Orson Welles wel eens iets gingen drinken of eten. Net zoals Woody Allen vandaag.

Canal GrandeDe Russisch-Amerikaanse Nobelprijswinnaar literatuur Joseph Brodsky woonde lange tijd in New York. Maar hij verbleef in de jaren 1980-1990 elk jaar enkele maanden in Venetië, bijna 20 jaar lang. Hij voelde zich hier thuis, vooral in de winter, bij regen en mist. In zijn laatste werk, het essay “Watermark”, dat werd vertaald als “Kade der ongeneeslijken”, schrijft hij zijn impressies neer over de lagunestad met haar grootse paleizen maar ook met haar smalle kanaaltjes en nauwe straatjes, en mijmert hij over de relatie tussen water en tijd. Zo schetst hij zijn eerste indrukken bij zijn aankomst in Venetië, wanneer een boot hem in de avondschemering over het imposante Canal Grande naar het San Marcoplein brengt:

“Tot kniehoogte in het pikzwarte water stonden aan weerskanten de enorme, bewerkte rompen van donkere palazzi vol onpeilbare schatten – goud waarschijnlijk, te oordelen naar het zachtgele elektrische schijnsel dat nu en dan tussen kieren in de luiken vandaan kwam. De algehele indruk was mythologisch, cyclopisch om precies te zijn. Ik was de oneindigheid binnengegaan die ik had aanschouwd op de trappen van het stazione en gleed nu langs de bewoners, langs een schare sluimerend in het zwarte water rustende cyclopen, die nu en dan een ooglid optrokken en weer neerlieten.”

Rialto by night“Kade der ongeneeslijken” (Fondamenta degli Incurabili) is natuurlijk geen reisgids maar een essay. Maar misschien zegt een verzameling poëtische bespiegelingen over de schoonheid en de vergankelijkheid van Venetië en zijn bewoners wel veel meer over “la serenissima” dan de zoveelste reisgids.

Joseph Brodsky stierf in 1996. En hij is nog altijd thuis in Venetië. Hij ligt begraven op het dodeneiland San Michele, vlak bij Ezra Pound en Igor Strawinsky. Toen ik op San Michele was, lagen er keitjes op zijn grafsteen, naar aloude joodse traditie. Niet alleen keitjes, ook schelpjes en briefjes. Brodsky krijgt nog regelmatig post. Sommige bezoekers laten zelfs een potlood of een balpen voor hem achter, alsof ze willen zeggen: “Schrijf nog eens iets, Brodsky, schrijf nog eens iets.”

-

Joseph Brodsky in Venetië (film, ca. 4 min.)

Kade der Ongeneeslijken, Joseph Brodsky, Bezige Bij.
Fondamenta degli Incurabili, Piccola Biblioteca Adelphi, 1991.
Watermark, Joseph Brodsky, Farrar, Straus & Giroux, New York.

Dit bericht is geplaatst in Italië van buiten, Venetië en getagd , , , . Bookmark de permalink.

Geef een reactie

Je e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *

*

De volgende HTML tags en attributen zijn toegestaan: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>