Wat zou Pasquino zeggen over Berlusconi?

PasquinoNovember 2011 betekent het einde van Berlusconi. “Italia liberata!” schreven enkele kranten. Jarenlang werd hij bekritiseerd en bespot door journalisten, schrijvers, kunstenaars, cartoonisten… Van Marco Travaglio tot Beppe Grillo, van Dario Fo tot Roberto Benigni. Maar wat zou de 15e-eeuwse spotvogel Pasquino, als hij nog zou leven, zoal zeggen over Berlusconi?

Toen ik onlangs in Rome nog eens langs Pasquino liep, hingen er zoals gebruikelijk allerlei teksten en spotprenten aan de voet van het pas gereinigde beeld. Op een van de berichtjes stond kort en bondig: “Kom terug, Pasquino, en verlos ons van die paljas!” Welke paljas? Daar hoefde geen tekeningetje bij.

Pasquino staat op een hoek van de kleine Piazza Pasquino, nabij de Piazza Navona. Hij is in veel opzichten een merkwaardige figuur. Het beeld, zonder armen en met een zwaar gehavend gezicht, staat symbool voor een kleermaker uit de 15de eeuw. Maar waarschijnlijk is het veel ouder en geeft het een Griekse godheid weer. Hoe dan ook, voor de Romeinen vertegenwoordigt het beeld de kleermaker Pasquino, de man die niet alleen een scherpe schaar had, maar ook een scherpe tong. Pasquino haalde alle gezagsdragers over de hekel, te beginnen bij de meest arrogante, inclusief de paus. Hij stelde allerlei mistoestanden aan de kaak. Zeg maar, een soort 15e-eeuwse stand-up comedian…

Toen Pasquino stierf, waren de lokale overheden maar wat blij dat ze van hem verlost waren. Maar ze hadden zijn populariteit onderschat. Op een bepaald moment werd besloten om zijn huis af te breken. Een eeuwenoud beeld dat zich in zijn huis bevond, werd door zijn bewonderaars gered en op een sokkel gezet. Pasquino zelf was er niet meer, maar de traditie van de vrije meningsuiting in de geest van Pasquino mocht niet verloren gaan. De Romeinen hingen hun kritische, handgeschreven commentaren nu aan de voet van het beeld. En zo ontstond het eerste “sprekende beeld”.

BabuinoWat de overheid ook probeerde, Pasquino was niet kapot te krijgen. Meer nog, in de loop der jaren kwamen er nog vijf sprekende beelden bij, verspreid over de stad: Babuino (hiernaast), Marforio (hieronder), il Facchino, Abbate Luigi en Madama Lucrezia. En soms voerden die beelden zelfs gesprekken met elkaar, korte dialogen die hun in de mond werden gelegd. Later namen de gedrukte media met hun commentaren en spotprenten de functie van deze sprekende beelden over, en nog later sommige satirische tv-programma’s, het internet, blogs, sociale media…

MarforioAlleen bij Pasquino wordt de traditie vandaag nog een beetje voortgezet. Af en toe worden er ook bij de andere beelden nog wel eens teksten opgehangen of graffiti gespoten, maar die worden meestal snel weer verwijderd. Gelukkig blijft de oude kleermaker alert en blijven ook de gewone mensen in Rome hun zegje doen, op hun manier. Gelukkig, want  “als de beelden zwijgen, is het echt voorbij”, stond ooit te lezen op een briefje aan de voet van Pasquino.

Dit bericht is geplaatst in Italië van buiten, Rome en getagd , , , , , , , , , . Bookmark de permalink.

Geef een reactie

Je e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *

*

De volgende HTML tags en attributen zijn toegestaan: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>