Calcata, beschermd door katten en kunstenaars

Calcata 1Aan middeleeuwse dorpen en steden is er in Italië geen gebrek. Maar Calcata, zo’n 50 kilometer ten noorden van Rome, is toch een geval apart. En dat heeft alles te maken met de voorhuid van Christus én met de volharding van een groepje hippies en kunstenaars, niet alleen Italianen maar ook Nederlanders en Belgen.

Calcata ligt midden in een beschermd natuurgebied, hoog boven de Treja, een zijrivier van de Tiber. Natuur en architectuur vormen één geheel. De rotsen, de wanden van de burcht en de muren van de huizen… Alles is hier van tufsteen.  Eeuwenlang ging het leven in dit arendsnest zijn gezapige gangetje, op het ritme van de hennepteelt en de draaiende spinnewielen. Tot in de jaren 80 was er zelfs geen elektriciteit, geen waterleiding.

Calcata 2Maar wat maakt Calcata nu zo bijzonder? Nadat de overheid in de jaren 60-70 de boodschap had verspreid dat de eeuwenoude huizen onhygiënisch en onveilig waren, en dat het dorp zou worden afgebroken, gaven de inwoners zich gewonnen en verhuisden ze geleidelijk naar het verderop gelegen Calcata Nuova. Uiteindelijk waren alle huizen verlaten en leek het dorp klaar voor de sloop. Officieel bestond Calcata niet meer. Maar dat was buiten de waard gerekend, in dit geval een groepje enthousiaste creatievelingen die hier maar al te graag wilden wonen en het vervallen dorp onder hun bescherming namen. Al kan het feit dat Calcata nog altijd bestaat natuurlijk ook te danken zijn aan Sint-Cornelius en Sint-Ciprianus, de twee beschermheiligen van de dorpskerk, waar een zeer bijzondere relikwie werd bewaard: een stukje van… de voorhuid van Christus.

Calcata 8Nu zijn er wel meer Italiaanse steden en dorpen waar de pastoor beweert een stukje van dat heilige kleinood in zijn kerk te bewaren. Volgens historici zou het doosje met het stukje voorhuid waar Calcata zich op beroemt, in de 16e eeuw gestolen zijn uit de kerk van Sint-Jan van Lateranen in Rome en daarna door de dief verborgen in een grot in Calcata, om uiteindelijk in het kerkje te belanden. Meteen werden er allerlei bovennatuurlijke verschijnselen aan toegeschreven, met als gevolg dat de inwoners van Calcata hun schat nooit hebben willen teruggeven. Tot de relikwie eeuwen later, in 1984, opnieuw werd gestolen… Ze is nog altijd spoorloos.

Feit is dat het groepje artiesten en ambachtslieden, na een jarenlange strijd tegen een ongeïnteresseerde overheid, erin geslaagd is het oude Calcata weer levensvatbaar te maken. Ze knapten de bouwvallige huizen eigenhandig op, ieder in zijn eigen stijl maar met respect voor de eigenheid van het dorp. Toch blijft er nog heel wat werk aan de winkel. Maar in dit middeleeuwse dorp gaat alles nu eenmaal traag, ook vandaag. Pas in de jaren 90 kregen de nieuwe bewoners elektriciteit, water en telefoon. De waterafvoer laat nog altijd op zich wachten…

Calcata 6Zo verschenen er in de loop der jaren diverse ateliers en galerietjes, maar ook restaurants zoals La Piazzetta van de onverstoorbare Gianluca, dé verpersoonlijking van Slow Food en Slow Living, aangevuld met enkele piepkleine bars waar nog steeds de muziek uit de jaren 60-70 weerklinkt, van Procol Harum tot Janis Joplin. Je kunt een espresso drinken in de esoterische koffiebar van schilder-performer Gianni Macchia, of genieten van het weidse uitzicht op het terras van La sala dei 201 tè. Dit sfeervolle theehuis waar je kunt proeven van 201 soorten thee uit de hele wereld, is het levenswerk van Gemma, een Vlaamse vrouw uit Wetteren. Erg mooi is ook Il Granarone, een oude graanschuur die werd verbouwd tot een klein cultureel centrum onder leiding van de al even ondernemende Marijcke, een Nederlandse poppenmaakster die ook cursussen, concerten en tentoonstellingen organiseert.

Een van de pioniers van Calcata is Costantino Morosin, de beeldhouwer-schilder-glazenier-theaterman van wie er drie tufstenen tronen op het pleintje naast de kerk staan. Verder is er nog Paolo Portoghesi, een gerenommeerde architect die onder meer een moskee bouwde in Rome. Ook het atelier van de internationaal gewaardeerde schilderes-keramiste-schrijfster Simona Weller is zeker een bezoekje waard. In de Grotta dei Segni kun je dan weer de muurdecoraties en trompe-l’oeils bewonderen van Enrico Abenavoli en zijn vrouw Ada Natale. En zo kunnen we nog wel even doorgaan… Net buiten de muren van Calcata is er ook nog Opera Bosco, het fascinerende “Museo di Arte nella Natura” van de Waalse kunstenares Anne Demijttenaere, die overigens ook present is op de Biënnale van Venetië 2014.

Calcata 7In de weekends kan Calcata behoorlijk druk zijn. Dan komen de dagjestoeristen wat rondsnuffelen, iets drinken of luisteren naar de muzikanten op het pleintje voor de kerk. Maar elke maandag keert de rust terug. Dan wordt de stilte weer tastbaar. En met dat ritme – 2 dagen drukte, 5 dagen rust – zijn de zowat 70 inwoners best tevreden. Calcata is al bij al een zeer klein, vredig dorp. Er is maar één toegangspoort. Auto’s komen er niet in want daarvoor zijn de kronkelende straatjes, steegjes en trapjes veel te smal. Het enige voertuig waarmee je in Calcata iets kunt aanvangen, is een kruiwagen, of eventueel een fiets, al was de enige fiets die ik er gezien heb van een fietsende wereldreiziger uit Roemenië. En dan zijn er natuurlijk nog Skappy, Nocciolina, Miscia, Romeo, Tigre en Orso. Zonder hen en de vele andere, eigenzinnige katten die zich in dit magische kunstenaarsdorp perfect thuis voelen, zou Calcata Calcata niet zijn.

Meer informatie:
Calcata in het algemeen
Calcata magica
Costantino Morosin
Simona Weller
Enrico Abenavoli en Ada Natale
Il Granarone
Opera Bosco
Anne Demijttenaere
La Piazzetta
Sala Da Tè Calcata

Dit bericht is geplaatst in Italië van buiten en getagd , , , , , , . Bookmark de permalink.

Geef een reactie

Je e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *

*

De volgende HTML tags en attributen zijn toegestaan: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>